AZƏRBAYCAN’IN SON NEOLİTİK VE İLK KALKOLİTİK ÇAĞ KÜLTÜRLERİNİN KUZEYBATI İRAN’LA (İRAN AZERBAYCANI) İLİŞKİLERİ

Veli BAKHSHALİYEV

Özet


ÖZET

 

Güney Kafkasya, o sıradan Azerbaycan’da yapılan arkeolijik araştırmalar sırasında Son Neolitik ve Kalkolitik Çağ kültürlerine ait çok sayıda yeni bulgular ortaya çıkarılmıştır. Nahçıvan’da, Kültepe I’de yapılan araştırmalar bu höyüğün şu anda Güney Kafkasya’nın en eski Neolitik Çağ yerleşmesi olduğunu göstermiştir. Buna karşın  Kültepe I’de ve Güney Kafkasya’nın diğer yerleşmelerinde seramiksiz Neolitik Çağ tabakası bulunmadığından bu bölgenin Neolitik Çağ kültürünün kökeni ile ilişkili çeşitli fikirler söylenmiştir. Eski sovyet araştırmacıları Güney Kafkasya’nın tarım ve hayvancılıkla uğraşan eski kabilelerinin Kuzey Mezopotamiya’dan geldiğini söylemişlerdir. Şimdi araştırmacıların bir kısmı Güney Kafkasya’nın Neolitik Çağ kültürünün yerel Mezolitik Çağ kültürü ilkesinde ortaya çıktığını, digerleri ise hazır şekilde Kuzey Mezopotamya’dan getirildiğini söylemektedirler. Kültepe I’de yapılan araştırmalar sırasında Halaf türü boyalı seramiklerin bulunması Mezopotamya ile ilişkilerin var olduğunu göstermiştir. Ancak Son Neolitik Çağ’da Azerbaycan’da etkin olan Şomutepe ve Kültepe kültürleri Kuzey Mezopotamya kültürlerinden farklı özelliklere sahiptir. Son yıllar yapılan araştırmalar Azerbaycan’ın  Neolitik Çağ kültürlerinin gelişim süreçini gözlemlemeğe olanak sağlamıştır. Belli olmuştur ki, Azerbaycan’ın Karabağ bölgesinde yer alan Son Neolitik Çağ kültürü baskı bezemeli seramiklerle karakterize edilmektedir. Nahçıvan Tepe’de yapılan araştırmalar bu tür seramiğin Nahçıvan Tepe’nin Son Neolitik Çağ tabakası için de özgü olduğunu göstermiştir. Araştırmalar Neolitik Çağ’ın son aşamasında Azerbaycan’ın Karabağ bölgesinde ve Nahçıvan’da Neolitik Çağ kültürünün kendine özgü özelliklere sahib olduğunu kanıtlamaktadır. Fikrimize göre, Güney Kafkasya’nın zengin hammade yatakları Azerbaycan’ın güney bölgeleri ile Kuzeybatı İran arasındaki karşılıklı ilişkileri sağlamış ve bu ilişkiler Nahçıvan ve Kuzeybatı İranı kapsayan Dalma Tepe kültürünün formlaşmasında önemli rol oynamıştır.


Tam Metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.22520/tubaar2020.27.001

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.