MISIR FATIMİLER DÖNEMİ’NDE HAYVAN MOTİFLİ LÜSTER KAPLARI VE İRAN ORTA ÇAĞI ÇÖMLEKÇİLİK ÜRÜNLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Najmeh NOURİ, Sayed HASHEM HOSSEYNİ

Özet


Hayvan motifleri insanoğlunun eserlerinde kullandığı en eski motiflerdendır. Bu motifler Mısır ve İran’da İslami
Orta Çağ’da yanlızca süs amaçlı değil belki zaman zaman umut, korku veya doğa ve hayattaki tehlikelerde
savaşlarda da yardım göstergesi ve bazan de dini inançlar ve eskiye dayalı efsaneler göstergesidir Bu kıymetli
ve özel göstergeler bazen motifleri tüm tarih boyunca bir mesaj verme sembolü haline getirmiştir. Müslüman
sanatçılar bu Eskiçağ sembolik motifleri uyarlamış ve İslam Çağı’nın motiflerini İslam’ın bakış açısına uyarlayarak
onu hep diri tutmaya çalışmışlar. İslam Çağı’ndan kalan bir çok motif inançlar göstergesi olan sembolik anlamlara
dayalıdır. O zaman İslam’ın Orta Çağ’daki çömlek şanatçılarının en sevdiği önemli ve özel hayvan motifleri
özellikle Mısır’daki Fatımiler’in kızıl çömlek üzerinde yaptıkları resimler ve İran’ın çömlek ürünleri burada bahis
konusudur. Bu araştırma kaliteli ve pratik bir araştırma olup, bütün veriler var olan dokümanlardan toplanmış ve
görünen semboller ile efsanelerin anlamlarının birbirine uyarlamasıyla oluşturulmuştur. Mısır Fatımiler döneminde
Lüster çömleklerde kullanılan hayvan motıfleri ve İslam’ın Orta Çağı İran’da yapılan çömleklerin tanınması bu
araştırmanın asıl hedefidir. Bu projenin sonucu yapılan resimlerde bazen gerçek ve bazen gerçek dışı hayvanların
olduğunu gösteriyor ki her biri insan hayatında özel anlamların göstergesidir ve efsanevi ve astronomik anlamlar
içerir. Bu kaplarda İslami dönemde 11 ve 12. yüzyılda çömleklerde bir süs unsuru olan eski uygarlıklardan alınmış
efsanevi anlamlar taşıyan sfenks grifon ve harpi gibi resimler giderek yaygınlaşıyor Çömlekler üstüne yapılan
şahin (aslan) tavşan ve balık gibi burçların resımleri de İslam’dan önceki döneme aittir ve bu dönemin çömlek
sanatçılarının kendi sanat eserlerinde süs olarak kullandıkları en sevdiği motifler arasındadır.


Anahtar Kelimeler


Hayvan Çizimleri, Lüster Çömlekleri, İran, Mısır, Orta Çağ

Tam Metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.22520/tubaar.2018.23.011

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.