KIZILIRMAK HAVZASI DEMİR ÇAĞI BOYA BEZEKLİ ÇANAK-ÇÖMLEK GELENEĞİNİN KÖKENİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Şevket DÖNMEZ, Fidane ABAZOĞLU

Özet


Kızılırmak Havzası’nda yakın geçmişte geliştirilen arkeolojik kazılar, hatalı bir söylemle Phryg denilen Orta Anadolu
Demir Çağı çanak-çömleğinin başlangıç ve gelişme süreçlerine yeniden bakılması gerektiğini göstermektedir.
Batı ve güney kültürlerinde aranan başlangıç coğrafyasının ise iç dinamiklerle ilgili olduğu noktasında önemli
gelişmeler yaşanmaktadır. Kızılırmak Havzası’nda Alişar IV grubunun kökeni ve başlangıç dönemi temelinde
izlenebilen güncel arkeolojik bulgular MÖ 9. yüzyılı yani Orta Demir Çağı başlarını işaret etmektedir. Boğazköy-
Büyükkaya Orta Demir Çağı tabakası ile Oluz Höyük’ün yine aynı döneme tarihlenen 6. Mimari Tabaka kazılarında
bulunmuş boya bezekli çanak-çömlek parçalarının Alişar IV grubunun öncüsü olabileceğine dair bezemeler
içermesi, E. Akurgal ile V. Özkaya’nın bölge dışı dinamiklerini tartışılır bir noktaya getirmiştir. Oluz Höyük 7B
Mimari Tabakası’nda başlayan boya-bezemeli geleneğin, bezeme programı değişmiş olsa da hatta kronolojik bir
boşluk düşünülse de 7A Mimari Tabakası’nda devam etmiş olduğu düşünülmesi gereken bir olasılıktır. Erken Demir
Çağı’nın bu gelişmelerini izleyen Orta Demir Çağı’nın başlarına tarihlenen Oluz Höyük 6. Mimari Tabaka çanakçömleğinin
Alişar IV’ün proto-tipini oluşturarak bir gelenek haline geldiği gözlenmektedir. Bu süreç Boğazköy-
Büyükkaya’daki gelişmelerle birlikte değerlendirildiğinde, Amasya-Çorum bölgesinin Kızılırmak Havzası Demir
Çağı boya bezekli çanak-çömleğinin ve Alişar IV geleneğinin başladığı coğrafya olduğuna işaret etmektedir.


Anahtar Kelimeler


Kızılırmak Havzası, Demir Çağı, Alişar IV, Oluz Höyük, Boğazköy

Tam Metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.22520/tubaar.2018.23.005

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.