VAN GÖLÜ HAVZASI ERKEN DEMİR ÇAĞ MEZARLIKLARI: PRE-URARTU DÖNEMİ GÖMÜ ANLAYIŞININ GENEL BİR DEĞERLENDİRMESİ

Aynur ÖZFIRAT

Özet


Makalede Van Gölü Havzasında Erken Demir Çağ (pre-Urartu) gömü anlayışının genel bir değerlendirmesi
yapılmıştır. Doğu Anadolu yüksek yaylasında, pastoral karakteri oldukça güçlü olan Orta Tunç Çağı’nın ardından,
Son Tunç Çağı içinde gelişerek dönemin sonunda ortaya çıkan yeni çanak çömlek, metal, mimari, yerleşim sistemi
ve gömü geleneği Erken Demir Çağı’nı temsil eder. Bu dönemin yenilikleri arasında en dikkat çekici olanlarından
biri yerleşim sistemidir. Doğu Anadolu bölgesinde, Güney Kafkasya ve Kuzeybatı İran’da olduğu gibi yüksek
alanlarda ve dağ eteklerinde çok sayıda kale ve mezarlık ortaya çıkar. Hiyerarşik bir yapıya sahip yönetici sınıf ve
yerleşik yaşama doğru atılan adımlar sosyo-ekonomik merkezler etrafında toplanma şeklinde kendisini gösterir.
Tüm bölgede pastoralizm ve sedentar hayat arasında bir yaşam tarzı görülür. Van Gölü havzası bu dönem gömü
geleneği için en fazla araştırma yapılmış alandır. Ernis (Ünseli) Karagündüz, Yoncatepe ve Dilkaya kazıları ile
yüzey araştırmasında bulunmuş ve genellikle yüksek alanlarda ve dağ eteklerinde yer alan çok sayıdaki kalemezarlık
havzada Erken Demir Çağ gömü geleneğini temsil eder. Hakkari mezarları ve stelleri ise pre-Urartu ya da
Uruatri ve Nairi ülkeleri yönetici sınıfı için oldukça dikkat çekici bulgulardır. Makalede ayrıca, havzadaki Erken
Demir Çağ araştırmaları, pre-Urartu yerel güçlerini anlamanın yanısıra Urartu Krallığı kuruluş evresi içindeki
etkileri açısından da ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler


Nairi; Uruatri; Erken Demir Çağ; pre-Urartu; Urartu; Van Gölü Havzası; Doğu Anadolu; Mezar

Tam Metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.22520/tubaar.2018.os.01.009

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.