AİNOS (ENEZ)’ TAN ELE GEÇEN KIRMIZI FİGÜRLÜ KERAMİKLER: GEÇ ARKAİK DÖNEM’DEN MÖ 5. YÜZYIL SONUNA KADAR TARİHLENEN BULUNTULAR

Reyhan ŞAHİN

Özet


Bu makaleninin konusunu Ainos (Enez) Kazısı’nda bulunan kırmızı figürlü keramikler oluşturmaktadır. İncelenen buluntular MÖ 6. yüzyıl sonundan MÖ 5. yüzyıl sonuna kadar tarihlenen örnekleri kapsamaktadır. Buluntular Antik Kent Nekropolis alanınındaki dolgu tabakalarından, sınırlı sayıdaki kontekst mezar buluntusundan ve günümüzde Orta Çağ Kalesinin yer aldığı Antik Çağ Akropolünden ele geçen örneklerden oluşmaktadır. Attika–Delos Deniz birliği üyesi olan Ainos MÖ 5. yüzyıl boyunca Attika’nın müttefiklerinden biriydi. Eldeki buluntular Attika üretimi kırmızı figürlü keramiklerin MÖ 6. yüzyıl sonundan itibaren MÖ 5. yüzyıl boyunca ithal edildiklerini göstermektedir. Tespit edilen ressamlar, kap formları ve kaplar üzerinde tasvir edilen konular Atina ile paralellik göstermektedir. Kalyks ve çan kraterler, skyphoslar, kyliksler en çok sayıda belgelenmiş olan kap formlarıdır. En erken kırmızı figürlü buluntular Öncüler Grubu ressamlarının üslup özelliklerini göstermektedir. Öte yandan MÖ 500- 480 arasına tarihlenen örnekler tüm buluntuların yalnızca %4’lük bir bölümünü oluşturmaktadır. Mevcut bulgular Enez’de kırmızı figürlü ve siyah figürlü kapların MÖ 5. yy ortalarına kadar eş zamanlı olarak kullanıldığını göstermektedir. MÖ 5. yüzyılın 2. yarısında kırmızı figürlü keramiklerin sayısında belirgin bir artış gözlemlenir.
Küçük Asya’nın batısında yer alan bazı kentlerden farklı olarak, Ainos’ta MÖ 5. ve 4. yüzyıllar boyunca Attika üretimi kırmızı figürlü keramik ithalatının devam ettiği görülür. Ege ve Karadeniz arasında, önemli yol güzergahları üzerinde yer alan kentin aynı zamanda geniş bir hinterlanda sahip oluşunun bu duruma önemli ölçüde katkısı olmuş omalıdır. Atina ile Karadeniz limanları arasındaki artan ticaret ilişkilerine paralel olarak Ainos’tan ele geçen ithal kırmızı figürlü keramiklerin MÖ 5. yüzyıl sonunda belirgin bir biçimde arttığı gözlemlenir.
Kaplar üzerinde tasvir edilen sahnelerde Dionysos ve Dionysos ile bağlantılı konular belirgin bir çoğunluktadır. Kadınların günlük yaşamlarından sahneler, komos, vedalaşma sunusu ve kurban sunusu gibi sahneler de tespit edilen konular arasında yer almaktadır. Sınırlı sayıdaki kontekst mezar bizlere kırmızı figürlü kapların kullanım amaçları ile ilgili bilgi vermektedir. Buna göre pelike ve hydria kremasyon gömülerde urne olarak kullanılan kap formlarıdır. Lekythoslar ise mezar hediyesi olarak kullanılmışlardır. Ainos’ta, MÖ 6. yüzyıllar sonlarına ve 5. yüzyıla tarihlenen buluntular arasında siyah figürün yerel üretim örneklerine rastlamamıza rağmen, kırmızı figürlü vazolarda MÖ 6. yüzyıl sonundan 5. yüzyıl sonuna tarihlenen buluntular kil, astar ve üslup özellikleri göz önünde bulundurularak Attika üretimi olduğu anlaşılmaktadır. Ainos kırmızı figürlü buluntuları arasında yerel üretim olması muhtemel örnekler MÖ 4. yüzyıla tarihlenmektedir. Öte yandan Kıta Yunanistan’da farklı bölgelerdeki yerel üretim örnekleri MÖ 5. yüzyılın ortalarından itibaren görülebilmektedir.


Anahtar Kelimeler


Doğu Trakya, Ainos (Enez), Kırmızı Figür, Attika Üretimi Keramik, Arkaik Dönem, Klasik Dönem

Tam Metin:

PDF (English)


DOI: http://dx.doi.org/10.22520/tubaar.2017.20.005

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.