GURUÇAY KÜLTÜRÜ VE ONUN DAĞILIM ALANI

Azad ZEYNALOV, Sergey KULAKOV

Özet


Azerbaycan’da Erken Paleolitik Döneme ait Azıh Mağarası Kazıs 1960 yılında yapılmıştır. Azıh Mağarası alt tabakalarının bulguları “Klasik Oldovan” malzemelerinden farklı olduğu için M.M. Huseynov onları yerel farklılıklara dayanarak yeni “Guruçay” kültürü içine almıştır. Yeni kültürün tanımlanmasının sebeplerinden biri de M.M. Huseynovun Ggigantolitler” diye adlandırdığı 4-4.5 kg ağırlığında büyük iki elle kullanılan çopperlerin bulunmasıdır. Azerbaycan’da Erken Paleolitik Dönem’e ait Garaca Yerleşimi’nde 2012 yılında 4 kg büyüklüğünde bir diğer çopper keşfedilmiştir. Azıh Mağarası’ndan 300 km kuzeyde yer alan Garaca Yerleşimi’nde iki elle kullanılabilir çopperin bulunması Azerbaycan’da ilktir.
Azıh (Guruçay Kültürü) alt tabakalarında gözlemlenen çakıl taşı endüstrisinin göstergeleri Garaca alt seviye ve Merkezi Dağıstan’ın Oldovan anıtlarında izlenebilir. Merkezi Dağıstan’ın üç yerleşme alanında Aynikab I, Muhkay I ve Muhkay II yerleşimlerinde gigantolitlerin silahları bulunmuştur. Böylece, “Guruçay Kültürü”nün kültür halinin ortaya çıkmasından 10 yıllar geçmesine rağmen büyük çaplı iki elle kullanılabilir gigantolit-silahlar Azıh’tan sadece 300 km kuzeyde Garaca’da değil, aynı zamanda Azıh’tan çok daha uzakta Merkezi Dağıstan’da Paleolitik yerleşimlerde de tespit edilmiştir. Kafkasya’da genellikle, Erken Paleolitik Dönem bulgularına dayanarak Eski Hominidler’in göçlerinin çeşitli yönlerden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaklaşık 2 milyon sene önce Eski Hominidler en az iki yönden kuzeye ulaşmışlardır.
Bu yönlerden biri Azıh ve Garaca aracılığıyla Dağıstan’ın Erken Paleolitik yerleşimlerine, diğer göç dalgası ise Dmanisiye ve oradan daha kuzeyedir.


Anahtar Kelimeler


Azerbaycan, Azıh, Garaca, Guruçay Kültürü, Çopper-Gigantolit

Tam Metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.22520/tubaar.2017.20.001

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.